Podstawy prawne

Zasady recyklingu wysłużonych i często bardzo toksycznych urządzeń elektrycznych i elektronicznych regulowane są przez wiele międzynarodowych i krajowych aktów prawnych. Zagospodarowania starego sprzętu wpisuje się w realizację idei „zrównoważonego rozwoju” w procesie gospodarowania zasobami.

Przepisy dotyczące zbierania, odbioru, przetwarzania, odzysku i recyklingu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (ZSEE) określają trzy unijne dyrektywy, przyjęte przez Parlament Europejski w 2003 roku. Dokument 2002/95/WE (RoHS) z 2003 roku zobowiązuje państwa członkowskie do przyjęcia aktów prawnych ograniczających wykorzystanie toksycznych substancji przy produkcji urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Dokument definiuje również pojęcie „sprzętu elektrycznego i elektronicznego” (SEE). W myśl dyrektywy jest to urządzenie, którego „prawidłowe działanie uzależnione jest od prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych” - czytamy w art 3. unijnego aktu prawnego.

Dyrektywa 2002/96/WE (WEEE) wskazuje na konieczność przyjęcia przez wszystkie kraje członkowskie spójnych uregulowań prawnych dotyczących ochrony środowiska naturalnego poprzez właściwe zagospodarowanie elektrośmieci. Kluczowe znaczenie mają artykuły 8 i 9. Nakazują one państwom unijnym uchwalenie ustaw, które zobowiązują producentów SEE do finansowania zbierania, przetwarzania, odzysku i recyklingu wysłużonego sprzętu z gospodarstw domowych, instytucji i przedsiębiorstw. Trzeci z „recyklingowych” dokumentów – 2003/108/WE - modyfikuje art. 9 poprzedniej dyrektywy, zdejmując z producentów sprzętu obowiązek finansowania recyklingu zużytych urządzeń, które pochodzą z firm i instytucji.

Polskie ustawodawstwo regulujące sposób postępowania z elektrośmieciami opiera się na sześciu ustawach oraz kilku rozporządzeniach Ministra Środowiska. Podstawowe znaczenie dla funkcjonowania systemu zbierania i przetwarzania ZSEE w Polsce ma Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z 29 lipca 2005 r. Implementuje ona do polskiego prawa zalecenia unijnej dyrektywy 2002/96/WE (WEEE). Zobowiązuje ona producentów i importerów sprzętu elektrycznego i elektronicznego do organizowania, finansowania, zbierania, odbioru, przetwarzania, odzysku i recyklingu wysłużonych urządzeń. Ponadto art. 5 stanowi, że demontaż ZSEE może być prowadzony wyłącznie w specjalnych zakładach przetwarzania.

Ustawa wprowadziła także obowiązek umieszczania na obudowie urządzeń symbolu przekreślonego kosza na śmieci. Znaczek jest informacją dla konsumentów, że po zakończeniu użytkowania, sprzętu nie wolno wyrzucać do kontenerów na śmieci. Zgodnie z art. 42, pkt 1 ustawy od 1 lipca 2006 roku sprzedawcy mają obowiązek nieodpłatnego przyjęcia zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego na zasadzie "1 za 1”, czyli telewizor za telewizor, toster za toster, odtwarzacz DVD za odtwarzacz DVD, świetlówka za świetlówkę itp.

Z początkiem 2009 roku weszła w życie nowelizacja ustawy ZSEE z 2005 r., usprawniająca system gospodarowania odpadami elektrycznymi i elektronicznymi. Celem noweli jest osiągnięcie jeszcze w tym roku wyznaczonego przez Unię Europejską poziomu 4 kg zebranych elektrośmieci na mieszkańca. Jak podkreśla Ministerstwo Środowiska zmiany przepisów były konieczne, ponieważ w naszym kraju przetwarzano zbyt mało zużytego elektrosprzętu – w 2007 roku zaledwie 0,71 kg na mieszkańca (dane z raportu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska).

załączniki na stronie (linki do aktów prawnych):

• 2002/95/WE (RoHS)
  http://www.mg.gov.pl/NR/rdonlyres/6178185C-DCEB-4E7A-B0D8-920A480D1FEC/32877/ROHS2002_95txyjednolity2007.pdf
• Dyrektywa 2002/96/WE (WEEE) http://www.mg.gov.pl/NR/rdonlyres/CB95CB05-7DD7-4EE5-9421-BD4DA69B0050/10399/32002L0096.doc
• Dyrektywa 2003/108/WE
  http://www.mg.gov.pl/NR/rdonlyres/CB95CB05-7DD7-4EE5-9421-BD4DA69B0050/12525/32003L0108.doc
• Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z 29 lipca 2005 r.
  http://isip.sejm.gov.pl/servlet/Search?todo=file&id=WDU20051801495&type=1&name=D20051495L.pdf
• Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym
  http://isip.sejm.gov.pl/servlet/Search?todo=file&id=WDU20082231464&type=1&name=D20081464L.pdf